Apologeticus 33.1
Sed quid ego amplius de religione atque pietate christiana in imperatorem? quem necesse est suspiciamus ut eum, quem dominus noster elegerit. Et merito dixerim, noster est magis Caesar, ut a nostro Deo constitutus.
PL 1, 448Bしかし、皇帝に対するキリスト教徒の敬虔と忠誠について、これ以上何を語ろうか。我々は、我らの主が選びたもうた者として、彼を仰ぎ見ざるを得ない。それゆえ私は当然にもこう言えよう、「カエサルはむしろ我々のものである、我らの神によって立てられたのだから」と。
Apologeticus 33.2
Itaque et in eo plus ego illi operor in salutem, non solum quod eam ab eo postulo, qui potest praestare, aut quod talis postulo, qui merear impetrare, sed etiam quod temperans majestatem Caesaris infra deum magis illum commendo deo, cui soli subjicio. Subjicio autem, cui non adaequo.
PL 1, 448Bそれゆえ、私は自分自身のためにもまして彼の安寧のために働くのである。それは、私がそれを願い求める相手が、それを与えうる方であるからというだけでなく、また私がそれを得るに値する者として願い求めるからというだけでもなく、さらに、カエサルの威厳を神より下位のものに保つことによって、いっそう彼を神に委ねているからである。私は彼をその神にのみ服せしめる。だが服せしめはしても、その方と対等にはしないのである。
Apologeticus 33.3
Non enim deum Imperatorem dicam, vel quia mentiri nescio, vel quia illum deridere non audeo, vel quia nec ipse se deum volet dici. Si homo sit, interest hominis deo cedere; satis habeat appellari imperator. Grande et hoc nomen est, quod a deo traditur. Negat illum imperatorem, qui deum dicit. Nisi homo sit, non est imperator.
PL 1, 449Aというのも、私は皇帝を神とは呼ばないであろう。それは私が嘘をつくすべを知らないからであり、あるいは彼を嘲弄することを敢えてしないからであり、あるいは彼自身も神と呼ばれることを望まないであろうからである。もし彼が人間であるならば、人間にとって神に道を譲ることが重要である。彼が皇帝と呼ばれることで十分としよう、神から授けられたこの名も偉大なものなのだから。皇帝を神と呼ぶ者は、彼が皇帝であることを否定しているのである。人間でなければ、皇帝ではないのだから。
Apologeticus 33.4
Hominem se esse etiam triumphans in illo sublimissimo curru admonetur. Suggeritur enim ei a tergo: Respice post te, hominem memento te. Et utique hoc magis gaudet tanta se gloria coruscare, ut illi admonitio conditionis suae sit necessaria. [Minor erat, si tunc deus diceretur, quia non vere diceretur.] Major est qui revocatur, ne se deum existimet.
PL 1, 449Aあの最も高い凱旋の車の上で勝利を祝うときでさえ、彼は自分が人間であることを思い起こさせられる。というのも、彼の背後からこう告げられるからである、「汝の後ろを見よ。汝が人間であることを覚えよ」と。そして実に彼は、自らの身の上を告げる警告が必要となるほどの大いなる栄光に輝いていることを、いっそう喜ぶのである。もしその時、彼が神と呼ばれたなら、それは真実として語られぬのであるから、かえって彼はより小さき者であったろう。自らを神と思わぬよう呼び戻される者こそ、より偉大なのである。