Apologeticus 5.1
Ut de origine aliquid retractemus ejusmodi legum vetus erat decretum, ne qui deus ab imperatore consecraretur, nisi a senatu probatus.. Scit M. Aemilius de deo suo Alburno. Facit et hoc ad caussam nostram, quod apud vos de humano arbitratu divinitas pensitatur. Nisi homini Deus placuerit, Deus non erit; homo jam Deo propitius esse debebit.
PL 1, 290Bこのような法の起源について少し検討してみよう。かつて、いかなる神も、元老院によって承認されない限り、司令官(インペラトル)によって神格化されてはならないという古い決議があった。マルクス・アエミリウスは、おのれの神アルブルヌスについて、それを知っている。このことも、われわれの訴訟にとって意味がある。というのも、諸君のもとでは、神性が人間の裁量によって秤にかけられているからである。人間の気に入らなければ、神は神とならない。人間はすでに、神に対して寛大でなければならないことになる。
Apologeticus 5.2
Tiberius ergo, cujus tempore nomen christianum in saeculum introivit, annuntiatum sibi ex Syria Palaestina, quod illic veritatem illius divinitatis revelaverat, detulit ad senatum cum praerogativa suffragii sui. Senatus, quia non ipse probaverat, respuit; Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accusatoribus christianorum.
PL 1, 291Aさて、その治世にキリスト教徒という名がこの世に入ってきたところのティベリウスは、シリア・パレスチナから、かの地でキリストご自身の神性の真理が啓示されたとの報告を受け、それを自らの賛成票の優先権を添えて元老院に提出した。元老院は、みずから承認していなかったがゆえに、これを拒絶した。しかし皇帝は自らの意見に固執し、キリスト教徒の告発者たちに危険を加えると威嚇した。
Apologeticus 5.3
Consulite commentarios vestros; illic reperietis primum Neronem in hanc sectam cum maxime Romae orientem Caesariano gladio ferocisse. Sed tali dedicatore damnationis nostrae etiam gloriamur. Qui enim scit illum, intelligere potest, non nisi grande aliquod bonum a Nerone damnatum.
PL 1, 293A諸君自身の記録を調べてみるがよい。そこに諸君は、まさにローマにおいてこの教団が興りつつあったとき、最初にネロが皇帝の剣をもってこれに猛威を振るったことを見出すであろう。しかし、われわれはむしろ、そのような者をわれわれへの断罪の創始者としていることを誇りとする。というのも、ネロがいかなる人物であったかを知る者は、ネロによって断罪されたものが何か偉大な善でしかありえないことを理解しうるからである。
Apologeticus 5.4
Tentaverat et Domitianus, portio Neronis de crudelitate; sed qua et homo, facile coeptum repressit, restitutis etiam quos relegaverat. Tales semper nobis insecutores injusti, impii, turpes, quos et ipsi damnare consuestis, et a quibus damnatos restituere soliti estis.
PL 1, 294Aドミティアヌスもまた試みた。彼はその残酷さにおいてネロの一部分であった。しかし、彼もまた人間であったから、始めたことをたやすく差し控え、追放していた者たちを呼び戻しさえした。われわれの迫害者は常にこのような者たちである――不正で、不敬虔で、恥ずべき者たちであり、諸君自身が断罪するのを常とする者たちであり、彼らによって断罪された者たちを諸君が復権させるのを常とするような者たちである。
Apologeticus 5.5
Caeterum de tot exinde principibus [usque ad hodiernum divinum humanumque sapientibus, edite aliquem debellatorem Christianorum.
PL 1, 295Aしかしながら、それ以後、今日に至るまでの、神的なことと人間的なことに通じた実に多くの皇帝たちのうちから、誰かキリスト教徒の撲滅者を挙げてみるがよい。
Apologeticus 5.6
At nos e contrario edimus protectorem, si litterae M. Aurelii gravissimi imperatoris requirantur, quibus illam germanicam sitim christianorum forte militum precationibus impetrato imbri discussam contestatur. Qui sicut non palam ab ejusmodi hominibus poenam dimovit, ita alio modo palam dispersit, adjecta etiam accusatoribus damnatione, et quidem tetriore.
PL 1, 296Aそれどころか、われわれは逆に、一人の保護者を挙げることができる。もし最も重厚な皇帝マルクス・アウレリウスの書簡を求めるならば、彼はそこで、あのゲルマニアにおける渇きが、たまたま軍中にいたキリスト教徒たちの祈りによって得られた雨によって払われたことを証言している。彼は、この種の人々への刑罰を公然と取り除きはしなかったが、別の仕方で公然とそれを退けた。すなわち、告発者たちに対してさえ断罪を加え、しかもいっそう厳しい断罪を加えたのである。
Apologeticus 5.7
Quales ergo leges istae, quas adversus nos soli exsequuntur impii, injusti, turpes, truces, vani, dementes? quas Trajanus ex parte frustratus est vetando inquiri christianos, quas nullus Adrianus, quanquam curiositatum omnium explorator, nullus Vespasianus, quanquam Judaeorum debellator, nullus Pius, nullus Verus impressit.
PL 1, 297Aそれゆえ、われわれに対して、不敬虔で不正な者たち、恥ずべき残忍な者たち、虚しい狂った者たちだけが行使するあの法とは、いったいいかなるものであろうか。それらの法を、トラヤヌスはキリスト教徒を探索することを禁ずることによって部分的に無効にし、あらゆる好奇心の探求者であったハドリアヌスも、ユダヤ人の撲滅者であったウェスパシアヌスも、ピウス(アントニヌス・ピウス)も、ウェルス(マルクス・アウレリウス)も、誰一人としてこれを施行しなかったのである。
Apologeticus 5.8
Facilius utique pessimi ab optimis quibusque, ut ab aemulis, quam a suis sociis eradicandi judicarentur.
PL 1, 297A要するに、キリスト教徒が根絶されるべき最悪の者であると判断されるのは、彼らに近しい仲間たちによってよりも、むしろ、いわば競争相手であるところの、あらゆる最善の皇帝たちによってのほうが、たやすかったはずなのである。