Apologeticus 41.1
Vos igitur importuni rebus humanis, vos reipublicorum incommodorum, vos malorum illices semper, apud quos Deus spernitur, statuae adorantur. Utique enim credibilius haberi debet, eum irasci qui negligatur, quam qui coluntur:
PL 1, 488Bされば諸君こそ人間の営みにとって厄介者であり、諸君こそ罪ある者、公共の災厄を常に招き寄せる誘因なのである。諸君のもとでは神は蔑ろにされ、彫像が拝まれているのだから。実に、崇められている者どもが怒ると考えるよりも、蔑ろにされている方こそ怒っておられると考える方が、はるかに信ずるに値するはずである。
Apologeticus 41.2
aut nae illi iniquissimi, si propter Christianos etiam cultores suos laedunt, quos separare deberent a meritis Christianorum. Hoc, inquitis, et in Deum vestrum repercutere est, qui et ipse patiatur propter profanos etiam cultores suos laedi. Admittite prius dispositiones ejus, et non retorquebitis.
PL 1, 488Bさもなくば、彼ら〔神々〕はこの上なく不正な者どもということになろう。もしキリスト教徒のゆえに自分たちの崇拝者までも害するのであれば――彼らはその崇拝者をこそ、キリスト教徒の所業の報いから引き離してやるべきであったのに。「それは」と諸君は言う、「諸君の神にも撥ね返ることだ。もし彼もまた同じことを甘受し、涜聖の輩のゆえに自らの礼拝者までもが害を被るのであれば」と。まずは彼〔神〕の配剤を認めよ。さすれば、それをこちらに投げ返すことはできまい。
Apologeticus 41.3
Qui enim semel aeternum judicium destinavit post saeculi finem, non praecipitat discretionem, quae est conditio judicii, ante saeculi finem. Aequalis est interim super omne hominum genus et indulgens et increpans; communia voluit esse et commoda profanis et incommoda suis, ut pari consortio omnes et lenitatem ejus et severitatem experiremur.
PL 1, 489A一度、世の終わりの後に永遠の裁きを定めた方は、裁きの条件たる識別を、世の終わりの前に急ぎはしない。その間、彼はあらゆる人類の上に等しくあり、寛容でもあり叱責もする者である。彼は、涜聖の者どもへの恩恵も、自らの民への災厄も、共通のものであることを望んだ。それは、すべての者が等しく分かち合いつつ、彼の柔和と厳格の両方を経験するためである。
Apologeticus 41.4
Quia haec ita didicimus apud ipsum, diligimus lenitatem, metuimus severitatem, vos contra utramque despicitis; et sequitur, ut omnes saeculi plagae nobis, si forte, in admonitionem, vobis in castigationem a Deo obveniant.
PL 1, 489A我々はこのことをまさに神御自身から学んだがゆえに、その柔和を愛し、その厳格を畏れる。ところがお前たちはその両方を等しく蔑ろにする。したがって当然の帰結として、この世のあらゆる災厄は、我々にはもしそうなるとしても訓戒として、お前たちには懲罰として、神から下ることになる。
Apologeticus 41.5
Atquin nos nullo modo laedimur: imprimis quia nihil nostra refert in hoc aevo, nisi de eo quam celeriter excedere; dehinc, quia si quid adversi infligitur, vestris id meritis deputatur. Sed etsi aliqua nos quoque perstringunt ut vobis cohaerentes, laetamur magis recognitione divinarum praedicationum, confirmantium scilicet fiduciam et fidem spei nostrae. Si vero ab eis quos colitis omnia vobis mala eveniunt nostri caussa, quid colere perseveratis tam ingratos, tam injustos, qui magis vos in dolorem Christianorum juvare et asserere debuerant?
PL 1, 489Bとはいえ我々は決して害を被ってはいない。第一に、この世においては、いかに速やかにここを去るかということのほか、我々には何のかかわりもないからである。次に、もし何か災いが加えられるとしても、それは諸君自身の所業の報いに帰せられるからである。だが、諸君と結びついている者として我々にも何かがかすめかかるとしても、我々はむしろ喜ぶ。神の預言がそのとおりであったと認めることによって、我々の希望の確信と信仰とが強められるからである。しかし、もし諸君が拝んでいる者どもから、我々のゆえにあらゆる災いが諸君に降りかかるというのなら、なぜかくも恩知らずで、かくも不正な者どもを拝み続けるのか。彼らこそ、キリスト教徒に対する諸君の憤りにおいて、諸君を助け、擁護すべきであったはずなのに〔彼らは諸君をキリスト教徒の所業の報いから引き離すべきであったのに〕。