Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1Apologeticus

Caput VI 第VI章

Tertullian · Apologeticus · PL 1, 299A · 11 sectiones

Apologeticus 6.1

1

Nunc religiosissimi legum et paternorum institutorum protectores et cultores respondeant velim de sua fide et honore et obsequio erga majorum consulta, si a nullo desciverunt, si in nullo exorbitaverunt, si non necessaria et aptissima quaeque disciplinae oblitteraverunt.

PL 1, 299A

さて今、法と父祖の制度の最も敬虔な擁護者にして復讐者たる者たちに、私は問いたい。祖先たちの決定に対する自分たちの忠実と尊重と服従について、彼らが何一つそこから逸脱していないか、何一つそこから外れていないか、規律にとって必要かつ最も適切であったすべてのことを、彼らが消し去っていないか、と。

Apologeticus 6.2

2

Quonam illae leges abierunt sumptum et ambitionem comprimentes, quae centum aera non amplius in coenam subscribi jubebant, nec amplius quam unam inferri gallinam, et eam non saginatam; quae patricium, quod decem pondo argenti habuisset, pro magno titulo ambitionis senatu summovebant; quae theatra stuprandis moribus orientia statim destruebant ; quae dignitatum et honestorum natalium insignia non temere, nec impune usurpari sinebant?

PL 1, 299A

というのも、贅沢と虚栄を抑制していたあの諸法は、すでに消え去ったからである。すなわち、晩餐に百アエスを超える出費を記帳することを禁じ、一羽以上の鶏を出すことを禁じ、しかもそれを肥育したものでないよう定めていた法、銀十封度を所有していたというだけの理由で、それを重大な虚栄の証しとして貴族を元老院から除名した法、風紀を堕落させるために興りつつあった劇場を、興るや否や直ちに破壊した法、尊厳の徽章と高貴な出自の標章とが、みだりに、あるいは罰されずに僭称されることを許さなかった法――これらはすべて消え去ったのである。

Apologeticus 6.3

3

Video enim et centenarias coenas, a centenis jam sestertiis dicendas, et in lances (parum est [enim] si senatorum et non libertinorum vel adhuc flagra rumpentium) argentaria metalla producta. Video et theatra nec singula satis esse, nec nuda. Nam ne vel hieme voluptas impudica frigeret, primi Lacedaemonii odium penulae ludis excogitaverunt. Video et inter matronas atque prostibulas nullum de habitu discrimen relictum.

PL 1, 301A

というのも私は、『百』の晩餐が、もはや百アエスではなく百セステルティウスによって名づけられるべきものとなり、皿には――元老院議員の皿であって、解放奴隷や、いまなお鞭を打ち砕いている者どもの皿でないというのなら、まだしも些細なことではあるが――銀の鉱山がまるごと繰り出されているのを見るからである。私はまた、劇場が一つでは足りず、また屋根のないままでも足りぬとされているのを見る。恥知らずな快楽が冬にすら冷えきることのないようにと、ラケダイモン人たちが最初に、見世物のための外套を考案したのである。私はまた、既婚の貴婦人たちと娼婦たちとの間に、装いの区別が何一つ残されていないのを見る。

Apologeticus 6.4

4

Circa feminas quidem etiam illa majorum instituta ceciderunt, quae modestiae, quae sobrietati patrocinabantur, cum aurum nulla norat, praeter unico digito, quem sponsus oppignerasset pronubo annulo; cum mulieres usque adeo a vino abstinerent ut matronam ob resignatos cellae vinariae loculos sui inedia necarint. Sub Romulo vero quae vinum attigerat, impune a Mecenio marito trucidata est.

PL 1, 303A

また女性たちに関しても、慎み深さと節制とを擁護していたあの祖先たちの制度は崩れ去った。かつてはいかなる女も、婚約者が婚約の指輪をもって質入れしたただ一本の指のほかには、金というものを知らなかった。また女たちは酒からこれほどまでに遠ざけられていたので、ある既婚婦人は酒蔵の戸棚の封を破ったというだけの理由で、身内の者たちの手で餓死させられ、さらにロムルスの治世下では、酒に口をつけた女が夫メテンニウスに斬り殺されても、その夫は何の咎めも受けなかったのである。

Apologeticus 6.5

5

Idcirco et oscula propinquis offerre necessitas erat, ut spiritu judicarentur.

PL 1, 303A

それゆえにこそ、親族に接吻をすることさえ必要なことであった。それによって息の匂いから判定されるためである。

Apologeticus 6.6

6

Ubi est illa felicitas matrimoniorum de moribus utique prosperata, qua per annos ferme sexcentos ab Urbe condita nulla repudium domus scripsit? At nunc in foeminis prae auro nullum leve est membrum; prae vino nullum liberum est osculum; repudium vero jam et votum est, quasi matrimonii fructus.

PL 1, 304A

かの、まさに道徳によって栄えた婚姻の幸福は、いったいどこへ行ったのか。それによって、都市建設以来およそ六百年もの間、いかなる家も離縁状を書くことがなかったのである。しかるに今や、女たちにおいては、金のゆえに軽やかな肢体は一つもなく、酒のゆえに自由な接吻は一つもなく、離縁こそが今や、あたかも婚姻の実りであるかのように、願われるものとなっている。

Apologeticus 6.7

7

Etiam circa ipsos deos vestros quae prospecte decreverant patres vestri, iidem vos obsequentissimi rescidistis. Liberum patrem cum mysteriis suis consules senatus auctoritate non modo urbe, sed universa Italia elimiverant.

PL 1, 305A

さらに、諸君自身の神々に関してさえ、諸君の父祖たちが先見をもって決定したことを、諸君自身、いとも従順にも廃棄してしまった。執政官たちは、元老院の権威によって、リベル・パテルをその密儀もろとも、都市からのみならず、イタリア全土から追放したのである。

Apologeticus 6.8

8

Serapidem et Isidem et Harpocratem cum suo Cynocephalo, Capitolio prohibitos [inferri] , id est curia deorum pulsos, Piso et Gabinius consules, non utique christiani, eversis etiam aris eorum abdicaverant, turpium et otiosarum superstitionum vitia cohibentes. His vos restitutis summam majestatem contulistis.

PL 1, 305A

セラピスとイシスとハルポクラテスとを、その犬頭神アヌビスもろとも、カピトリウムに持ち込むことを禁じ、すなわち神々の元老院から追放したのは、断じてキリスト教徒などではない、執政官ピソとガビニウスであった。彼らはその祭壇までも覆し、恥ずべき無為な迷信の悪弊を抑制したのである。しかるに諸君は、これらの神々を復権させ、最高の尊厳を授けたのである。

Apologeticus 6.9

9

Ubi religio, ubi veneratio majoribus debita a vobis? Habitu, victu, instructu, sensu, ipso denique sermone proavis renuntiastis. Laudatis semper antiquitatem, et nove de die vivitis. Per quod ostenditur, dum a bonis majorum institutis deceditis, ea vos retinere et custodire, quae non debuistis, cum quae debuistis non custodistis. Ipsum

PL 1, 305A

諸君が祖先に対して負うべき宗教的敬意はどこにあるのか、崇敬はどこにあるのか。服装において、生活様式において、調度において、感覚において、ついには言葉遣いに至るまで、諸君は先祖たちを見捨てた。諸君は常に古代を称賛しながら、日々新しく生きている。このことによって明らかになるのは、諸君が祖先の善き制度から離反しつつ、守るべきでなかったものを保持し守り、守るべきであったものを守らなかった、ということである。

Apologeticus 6.10

10

adhuc quod videmini fidelissime tueri a patribus traditum, in quo principaliter reos transgressionis Christianos destinatis, studium dico deorum colendorum, de quo maxime erravit antiquitas, licet Serapidi jam-Romano aras restruxeritis, licet Baccho jam-Italico furias vestras immolaritis, suo loco ostendam proinde despici et negligi et destrui a vobis adversus majorum auctoritatem.

PL 1, 305B

さらにまた、諸君が父祖たちから伝えられたものとして最も忠実に守っているように見え、それにおいて特に、諸君がキリスト教徒たちを違反の罪人と定めたところのもの――すなわち神々を崇拝する熱意について言えば、それこそまさに古代が最も誤ったところのものであるが――たとえ諸君が、いまやローマの神となったセラピスのために祭壇を再建したとしても、たとえ諸君が、いまやイタリアの神となったバッコスに狂乱を捧げたとしても、私はしかるべき箇所で、それが同じように諸君自身によって、祖先の権威に反して蔑まれ、なおざりにされ、破壊されていることを示すであろう。

Apologeticus 6.11

11

Nunc enim ad illam occultorum facinorum infamiam respondebo, ut viam mihi ad manifestiora purgem.

PL 1, 305B

というのも、今はまず、あの隠れた犯罪についての悪評に答え、それによってより明白な事柄へと至る道を、自分のために切り開いておこうと思うからである。