Apologeticus 37.1
Si inimicos, ut supra diximus, jubemur dilligere, quem habemus odisse? Item si laesi vicem referre prohibemur, nec de facto pares simus, quem possumus laedere?
PL 1, 461Aもし我々が、先に述べたとおり、敵を愛するよう命じられているのなら、我々には誰を憎むことがあろうか。同様に、もし我々が、傷つけられても仕返しをすることを禁じられているのは、行いにおいて彼らと同等にならないためであるならば、我々には誰を傷つけることができようか。
Apologeticus 37.2
Nam de isto ipsi recognoscite. Quoties enim in Christianos desaevitis, partim animis propriis, partim legibus obsequentes? Quoties etiam praeteritis vobis suo jure nos inimicum vulgus invadit lapidibus et incendiis? Ipsis Bacchanalium furiis nec mortuis parcunt Christianis, quin illos de requie sepulturae, de asylo quodam mortis, jam alios, jam nec totos avellant, dissecent, distrahant.
PL 1, 461Bこのことについては、諸君自身が思い起こしてみるがよい。諸君がキリスト教徒に対して猛威をふるうのは、ある時は自分自身の意思によって、ある時は法律に従ってのことであり、実に何と度々のことであろうか。さらに、諸君を差し置いてなお、我々を敵視する群衆が、自らの権限であるかのように、石を投げ、火を放って我々を襲うのは何と度々のことであろうか。まさにバッコス祭の狂乱そのままに、彼らは死んだキリスト教徒すら容赦せず、それどころか、墓の安らぎ、死者のための一種の聖域から、すでに変わり果て、すでに五体すら揃わぬ亡骸を、引き剥がし、切り刻み、引き裂くのである。
Apologeticus 37.3
Quid tamen unquam denotastis de tam conspiratis, de tam animatis ad mortem usque pro injuria repensatum, quando vel una nox pauculis faculis largiter ultionis posset operari, si malum malo dispungi penes nos liceret? Sed absit, ut aut igni humano vindicetur divina sectae, aut doleat pati, in quo probatur.
PL 1, 462Aしかも、これほど固く結束し、侮辱に報いるためなら死をも辞さぬほどの気概を持つ我々について、これまで何らかの悪事が指摘されたことがあろうか。もし我々のもとで悪を悪によって清算することが許されているならば、たった一晩、わずかな松明さえあれば、有り余るほどの報復をなしうるであろうに。しかし断じてそうであってはならない――神聖な教えが人の手による火によって報復されることも、また試練としてその真価が証しされるところの苦しみを受けることを厭うことも、あってはならないのである。
Apologeticus 37.4
Si enim hostes exsertos, non tantum vindices occultos agere vellemus, deesset nobis vis numerorum et copiarum? Plures nimirum Mauri et Marcomanni ipsique Parthi, vel quantaecumque unius tamen loci et suorum finium gentes, quam totius orbis. Hesterni sumus et vestra omnia implevimus, urbes, insulas, castella, municipia, conciliabula, castra ipsa, tribus, decurias, palatium, senatum, forum; sola vobis reliquimus templa. Possumus dinumerare exercitus vestros: unius provinciae plures erunt.
PL 1, 463Aもし我々が、単に隠れた復讐者としてではなく、公然たる敵として振る舞おうと欲したならば、我々に人数と兵力の力が欠けることがあろうか。実にムーア人やマルコマンニ人、さらにはパルティア人自身でさえ、あるいはいかに数多かろうとも、ひとつの土地とおのれの領域に留まる諸民族が、全世界に広がる我々より多いとでもいうのか。我々は昨日生まれたばかりのようなものでありながら、諸君のあらゆるところを満たしている。都市も、島々も、砦も、自治都市も、市場町も、軍営そのものも、部族(トリブス)も、十人組(デクリア)も、宮廷も、元老院も、広場も。我々が諸君に残したのはただ神殿のみである。
Apologeticus 37.5
Cui bello non idonei, non prompti fuissemus, etiam impares copiis, qui tam libenter trucidamur, si non apud istam disciplinam magis occidi liceret, quam occidere?
PL 1, 463Aかくも喜んで殺戮に身を委ねる我々が、たとえ兵力において劣っていようとも、いかなる戦争に不向きであり、また身構えぬことがあったであろうか――もし我々のこの教えのもとで、殺すことよりも殺されることの方がむしろ許されている、というのでなかったならば。
Apologeticus 37.6
Potuimus et inermes, nec rebelles, sed tantummodo discordes, solius divortii invidia ad versus vos dimicasse. Si enim tanta vis hominum in aliquem orbis remoti sinum abrupissemus a vobis, suffudisset [pudore] utique dominationem vestram tot qualiumcumque amissio civium, imo etiam et ipsa destitutione punisset.
PL 1, 463A我々は武器を取らず、反乱を起こすこともなく、ただ袂を分かつというだけで、その離反が招く反感のみをもって諸君と戦うこともできたはずである。もしこれほど多くの人数が、世界のいずこか遠い片隅へと諸君のもとから離脱してしまったならば、これほど多くの、いかなる種類であれ市民たちを失うことによって、諸君の支配は当然にも面目を失ったであろうし、いやそれどころか、まさにその見捨てられること自体によって罰せられたことであろう。
Apologeticus 37.7
Procul dubio expavissetis ad solitudinem vestram, ad silentium rerum et stuporem quemdam quasi mortui orbis; quaesissetis quibus imperaretis. Plures hostes quam cives vobis remansissent.
PL 1, 463B疑いなく諸君は、自分たちの孤独に、事物の静寂に、まるで死せる世界のごとき、ある種の茫然自失に慄いたことであろう。そして、誰に対して命令すべきかを探し求めたであろう。市民よりも敵の方が、諸君のもとに多く残されたことであろう。
Apologeticus 37.8
Nunc enim pauciores hostes habetis prae multitudine christianorum, pene omnium civitatum pene omnes cives christianos habendo. Sed hostes maluistis vocare generis humani.
PL 1, 463Bというのも、今日でさえ、キリスト教徒の多さゆえに、諸君の敵はかえって少ないのである。ほとんどすべての都市の、ほとんどすべての市民をキリスト教徒として持っているのだから。しかし諸君は、我々を「人類の過ちの敵」と呼ぶよりも、むしろ「人類そのものの敵」と呼ぶことを好んだのである。
Apologeticus 37.9
Quis autem vos ab illis occultis et usquequaque vastantibus mentes et valetudines vestras hostibus raperet? a daemoniorum incursibus dico, quae de vobis sine praemio, sine mercede depellimus. Suffecisset hoc solum nostrae ultioni, quod vacua exinde possessio immundis spiritibus pateretis.
PL 1, 464Aしかし、いったい誰が、諸君を、あの隠れて、至るところで諸君の心と健康を荒らし回る敵――すなわちダエモーンたちの襲撃と言おう――から救い出すというのか。我々はそれを、報酬もなく、報いも求めずに諸君から追い払っているのである。我々の復讐にはこれだけで十分であったろう。すなわち諸君自身が、それ以後は空き家となった所有地として、汚れた霊どもの前に無防備にさらされるということが。
Apologeticus 37.10
Porro nec tanti praesidii compensationem cogitantes, non modo non molestum vobis genus, verum etiam necessarium, hostes judicare maluistis: qui sumus plane, non generis humani tamen, sed potius erroris.
PL 1, 464Aしかも、これほどの守護に対する報いを考えることもなく、諸君にとって煩わしいどころか、かえって必要ですらある我々の種族を、諸君は敵と断ずる方を選んだのである。もっとも我々は確かに敵ではある――ただし人類の敵ではなく、むしろ人類の過ちの敵なのである。